భాష

భాష

చాటువులు విజ్ఞానానికి, వినోదానికి, ధారణకు, ఆటపట్టువంటివి. అలంకారికులు చెప్పిన ‘‘వాక్య రసాత్మకం కావ్యం’ అన్న లోకోక్తికి చాటు పద్యాలు చక్కని నిదర్శనాలు. ‘‘చాటు’’ అనే సంస్కృతం మాట తెలుగులో చాటువుగా మారినది. ‘చాటు’ అంటే ప్రియమైనమాట అని అర్ధం. శ్రీ కోట్ర శ్యామల కామశాస్త్రిగారు తమ ‘ఆంధ్రవాచస్సత్వం’లో అప్పుడప్పుడు కవి ఆశువుగా చెప్పిన ప.....
పేరడీ అనగానే మనలో చాలామంది దాన్ని ఏదో వెంట్రుక తీసిపారేసినట్టు పారేస్తారు. పేరడీ అంటే అనుకరుణ. అనుకరించటం అంటే తేలికని మన అభిప్రాయం. తల్లి పిల్లలకు మాటలు నేర్పేటప్పుడు చేసే ప్రయత్నం ఏమిటి? అనుకరణే! కానీ ఆ అనుభూతి వేరు. అది అనుకరణగా అన్పించదు. మనలో ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒక సమయంలో ఏవరినో ఒకరిని ఏదో ఒకదాన్ని అనుకరిస్తున్నాం. అనుకరిస్తూనే ఉం.....
రచన: లియో టాలిస్టాయ్ ఒకానొక సమయంలో ఒక రాజుకి ఒక సందేహం కలిగింది. ఒక పని చేయాలంటే ఏది కీలకమైన సమయము? ఎలాంటి గుణగణాలున్న వ్యక్తి చెప్పే మాటలు వినాలి మరియు ఎలాంటి వ్యక్తుల సాంగత్యాన్ని వదలుకోవాలి? ఏది అతి ముఖ్యమైన పనో తెలిసేది ఎట్లా? ఈ విషయాలు తెలిస్తే తాను చేసే ఏ పని కూడా విఫలం కాదనే అభిప్రాయం కలిగింది. ఈ ఆలోచన కలిగిన మరుక్షణం, తన సందేహ.....
ఆంధ్ర వాఙ్మయంలో వెలువడిన అనేకానేక ప్రక్రియలలో శతకప్రక్రియ కూడా విశిష్ట ప్రక్రియే. శతకము అల్ప కావ్యమే అయినప్పటికీ ఒక విశిష్టత లేకపోలేదు. ఉదాత్త కావ్య శ్రేణిలో నిలువలేకపోయినప్పటికి కవితా శక్తి విరాట్ స్వరూపం అందులో పరిపూర్ణంగా ప్రదర్శితం కాకపోయినప్పటికీ, రస చర్చకు తావు లేకపోయినప్పటికీ, కవిహృదయానికది కమనీయ దర్పణము. పండితుల్ని, అప.....
రచయిత: ఎన్ తారక రామారావు ‘‘డాక్టరుగారు! మా బాబుని చూడండి ఎలాగైనాడో?’’ డాక్టరు విశ్వరూపం బాబుని చూశాడు. అతని తల్లి భూదేవి ఆత్రుత, ఆందోళన గమనించాడు. ‘‘అసలేం జరిగింది?’’ ‘‘బాబుకు నీళ్లుపోశాను. పౌడరద్దాను. లాగు చొక్కా వేశాను. కాళ్లకు సాక్స్ తొడిగాను. బూట్లు వేశాను!’’ ‘‘ఊ! తర్వాత?’’ ‘‘ఆడుకో బాబూ అని పంపాను!’’ ‘‘ఎక్కడకూ?’’ ‘‘సుందర నం.....
రచన: యుజీనియా.డబ్ల్యు. కాలియర్ (1969) నా చిన్ననాటి స్మృతులను నెమరు వేసుకుంటే, నాకు కన్పించేది నా స్వగ్రామం – ధూళి. వేసవి కాలంలో పొడారిన, నిర్జీవమైన గోధుమ రంగులో మెరిసేటి సన్నని ధూళి. నా నల్లటి కాళ్ల మధ్యలో, గొంతుకలో దూరే ధూళి. కళ్లలో పడి కన్నీళ్లు తెప్పించే ధూళి. ఎందుకు కేవలం ధూళి మాత్రమే గుర్తుకు వస్తుంది? అంటే ఏమో చెప్పలేను. తప్పకుండా మా .....
రచన: కొడవటిగంటి కుటుంబరావు ఆరోజు పంతులు మాకయిదు లెక్కలిచ్చాడు. అయిదింటికి అయిదు మార్కులూ తెచ్చుకున్నాను… మర్నాడు మళ్ళీ మామూలే. ఆరోజు మాఅమ్మా నాన్నా పోట్లాడుకోలేదు. మా అమ్మ చెప్పిందల్లా మా నాన్న ఒప్పుకున్నాడు. ఆయన చెప్పిందల్లా ఆవిడ ఒప్పుకుంది. మా కొంప నెవరో మంత్రించినట్టయింది…. తరవాత మళ్లీ యథాప్రకారమే. జీవితం ఈ విధంగా ఒక చిన్న వ.....
కొన్ని నెలల విరామం తర్వాత స్నేహితుల ప్రోద్భలంతో తిరిగి నాకు తోచిన విషయాలపై వ్యాసాలు రాద్దామని కూర్చున్నా, ఏ విషయంపై రాయాలి అన్న మీమాంస బయలుదేరింది. ఎక్కడో అక్కడ మొదలు పెట్టకపోతే అసలు రాయడం కుదరదని కూడా అన్పించింది. అదే సమయంలో ఒక బ్లాగ్ లో సినిమా సాహిత్యం, సాహిత్యమేనా అన్న ప్రశ్న కన్పించింది. నిజమే! సినీ సాహిత్యం అంటే ఎందుకు అంత చులక.....
మా యిల్లు దాటి, ఆ యిల్లూ దాటి ఆ యిల్లూ దాటి నడుస్తున్నాను వీధిలో. ఆ మూలమలుపు నుంచి, పూరి గుడిసె నుంచి ఒక పాట వినిపిస్తోంది. అది కేవలం గాత్రం నుంచి ఉబికిన పాట కాదు. దానికో వాద్యంతోడు కూడా ఉంది. వాద్యమంటే ఏ వాయులీనమో, హార్మోనియమూ, వీణో, వేణువో కాదు. ఏమిటా వాద్యం? అది గానానికే కాదు, మానానికీ తోడుగా ఉంటుంది. దాని పేరు రాట్నం. రాట్నం వడుకుతూ, ఆ ఝం.....
బుఱ్ఱలే రెండైదులున్నా బుద్ధిమాత్రం నీకు సున్నా అరే అంటా వెవడురా నువ్వు? శ్రీరామబంటును ఒరే అంటా వెవడురా నువ్వు? కోతియంటూ ప్రేలితివి నీ మూతిపై తన్నెదను కానీ రాముడికి నిన్నట్టే పెట్టాను నేపోయి వెంటనె రాము నిపుడే పట్టుకొస్తాను ఈ రావణ, హనుమంతుని సంవాదం నదీరా రచించిన సంపూర్ణ రామయణం అనే బుఱ్ధకథలోనిది. తెలుగునాట వెలుగొందిన అనేకానే.....
సాహిత్యం సామాజిక స్థితిగతులకు ప్రతిబింబం. ప్రతి రచయిత తాను జీవించిన సమాజ వ్యవస్థను తన రచనలలో పొందుపర్చి ముందు తరాల వారికి అందజేయటం సర్వసాధారణం. శ్లోకం, పద్యం, గేయం, కథ, కీర్తన, పురాణం, ఇతిహాసం సాహిత్యం ఏ రూపంలో ఉన్నా ఆయా సామాజిక, ఆర్ధిక, సాంస్కృతిక వ్యవస్థకు సాక్షీభూతాలుగా నిలుస్తాయి. రచయిత సామాజిక, మానసిక వికాసాన్ని పెంపొందించే ధర్మ,.....
‘‘పురా ఆగతా నాగతౌ అణతి కథయతీతి పురాణం’’ – అంటే జరిగిన దానిని, జరుగుతున్న దానిని తెలిపేది పురాణమని అర్ధం. శ్రీ మద్భాగవతం సృష్టి, విసృష్టి, స్థితి, పాలన, కర్మవాసన మన్వంతరం, ప్రళయం, మోక్షం, హరిసంకీర్తనం, దేవతల వర్ణన, వంటి పదిలక్షణాలు కలిగినది పురాణమని నిర్వచించింది. పురాణాలు ఎప్పుడు, ఎలా పుట్టాయో నిర్ధారించటం కష్టం. అయితే, వేదవ్యాసుడు అష్.....
WhatsApp