పద్య సౌరభం

పద్య సౌరభం

కరకమలంబునందుఁ బటికంపుఁ గమండలు పచ్చకాంతి భా సురమగు మౌక్తికంపు జపసూత్రము దాల్చుట బ్రహ్మచారియై పరంగిన హంసమున్ బిలిచి బాల మృణాళముఁ జూపు చందమౌ సిరి దిలకింప నొప్పు బుధసేవిత మూర్తిఁదలంతు భారతిన్. భావం: ప్రబంధపరమేశ్వరుని నృసింహపురాణంలోనిదీ సరసర్వతీ పార్థన. భారతి యొక్క ఒక కరము నందు హంసాకృతిలో స్ఫటిక కమండలువు ఉన్నది. మరొక హస్తపద్మంలో మౌ.....
తుండమునేకదంతమును తోరపుబొజ్జయు వామహస్తమున్ మెండుగ మ్రోయు గజ్జెలును మెల్లని చూపులు మందహాసమున్ కొండొక గుజ్జురూపమున కోరిన విద్యలకెల్ల నొజ్జయై యుండెడి పార్వతీ తనయ యోయి గణాధిప నీకు మ్రొక్కెదన్ భావం: పెద్దతొండం, తెల్లని ఒక దంతం, పెద్ద పొట్ట, ఎడమచేయి, అందంగా సవ్వడి చేసే గజ్జెలు, ప్రేమగా చూసే చూపులు, చిరునవ్వు, పొట్టి ఆకారం, కోరిన విద్యలను .....
అమితాఖ్యానక శాఖలంబొలిచి వేదార్థమలచ్ఛాయమై సుమహావర్గ చతుష్క పుష్పవితతిన్ శోభిల్లి కృష్ణార్జునో త్తమ నానాగుణకీర్త నార్థఫలమై, ద్వైపాయనోద్యాన జా త మహాభారత పారిజాత మమరున్ ధాత్రీసుర ప్రార్థ్యమై భావం: వేదవ్యాసుడొక ఉద్యానవనము. అందు భారతము పారిజాతము వంటింది. ఆ చెట్టు ఆఖ్యాన ఉపాఖ్యానము లనెడి వివిధ శాఖలతో విరాజిల్లుచున్నది. నాల్గువేదముల.....
కర్మగుణములన్ని కడబెట్టి నడువక తత్వమేల తనకు తగులు కొనును నూనెలేని దివ్వె నువ్వుల మండునా విశ్వదాభిరామ వినురవేమ భావం: దీపం నూనె వలన మండుతుందేగాని, నువ్వులతో సాధ్యంకాదు. అట్టే మనలోని చెడు ఆలోచనలను వీడనాడి, సత్కర్మలను ఆచరించినప్పుడే తత్త్వజ్ఞానం అర్థమవుతుంది. ...
సీ. తల్లి గర్భమునుండి ధనము తేడెవ్వడు వెళ్లిపోయిననాడు వెంటరాదు లక్షాధికారైనా లవణ మన్నమె కాని మెఱుగు బంగారంబు మ్రింగబోడు విత్త మార్జన జేసి విఱ్ఱవీగుటే కాని కూడబెట్టిన సొమ్ము కుడువ బోడు పొందుగా మఱుగైన భూమిలోపల బెట్టి దానధర్మము లేక దాచి దాచి తే. తుగకు దొంగలకిత్తురో దొరల కవునో తేనె జుంటీగ లియ్యవా తెరువరులకు? భూషణవికాస! శ్రీధర్మ పురని.....
కలఁడంభోధిఁ, గలండు గాలిఁ, గలఁడాకాశంబునం, గుంభినిం గలఁ, డగ్నిన్ దిశలం బగళ్ళ నిశలన్ ఖద్యోత చంద్రాత్మలం గల, డోంకారమునం ద్రిమూర్తులఁ ద్రిలింగవ్యక్తులం దంతటం గల, డీశుండు గలండు, తండ్రి వెదకంగా నేల నీ యా యెడన్ భావం: భగవంతుడైన విష్టువు లేనిచోటు విశ్వంలో లేదు. సముద్రంలో, ఆకాశంలో, అవని యందు అగ్నిలో, అన్నిదిశాల ఉన్నాడు. రాత్రియందు, పగటి యందు, సూర్య.....
నీ మహనీయతత్త్వరస నిర్ణయబోధ కథామృతలబ్ధిలోఁ దానునూగ్రుంకులాడక వృథాతను కష్టముజెంది మానవుం డీ మహిలోక తీర్థముల నెల్లమునింగిన దుర్వికార హృ త్తామపంకముల్ విడునె దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ భావం: నీ మహనీయమనెడి అమృతసాగరము నందు పూర్తిగా మునిగిపపోయినచో జ్ఞానము చేకూరును. మనస్సు నందలి మాలిన్యము నశించును. అంతేకాని శరీరమును కష్టపెట్టి తీర్థయాత్రల.....
దిక్కెవ్వరు ప్రహ్లాదకు దిక్కెవ్వరు పాండుసుతులకు దీనుల కెపుడున్ దిక్కెవ్వర య్యహల్యకు దిక్కెవ్వరు నీవె నాకు దిక్కువు కృష్ణా భావం: పరమభక్తుడైన ప్రహ్లాదునకు, పాండవులకు, అహల్యకును ఎవరైతే రక్షకుడో ఆ కృష్ణుడే నాకును, మీకును రక్ష. ...
ముదమునకాటపట్టు, భవమోహమదద్విరదాంకుశంబు, సం పదలకొటారు, కోరికల పంట, పరంబునకాది, వైరుల న్నదలజయించు త్రోవ విపదబ్ధికి నావ గదా సదా భవ త్సదమలనామసంస్మరణ దాశరథీ కరుణాపయోనిధి. భావం: రామా అను నీ నామస్మరణ శాశ్వతానందము కల్పించునటువంటిది. మోక్షమునకు మూలము. ఆపదల సముద్రమునకు నావ. మోహమనెడి మదించిన ఏనుగును అంకుశము వలె పొడుచును. ఐశ్వర్యముల నిచ్చు ధనా.....
అది సభయే ప్రియంబెసఁగ నార్యులు నిల్వరయేని నార్యులే మదిఁదలపంగ వారలు సమంచిత ధర్మలు వల్కరేని, న ట్టిదియును ధర్మువే తగ ఘటించి నిక్కము లేద యేనిఁ దా బదిలపు నిక్కమే యొక నెపం బిడు చొప్పగునేని భూవరా. భావం: పూజ్యులైన పెద్దలు ఏ సభలో ఉండరో, అది సభ యగునా? ఆలోచించగా ఆ సభలో నున్న పెద్దలు సముచితమైన ధర్మం చెప్పని పక్షంలో వారు ఆర్యులు కాగలరా? వారు చెప్ప.....
వనితా! కృష్ణుని నల్లని మేఘమనియున్ వేణురవము గర్జన మనియున్ మనమున దలంచి రొప్పుచు ననవరతము నెమలి తుటుములాడెడికంటె భావం: కృష్ణుడు గీతలో తనను ఎవరు ఎలా ధ్యానిస్తే వారికి ఆ రూపంలో కన్పిస్తానని చెపుతాడు. ఇదే భావనను కృష్ణునితో రాసక్రీడలాడే సందర్భంలో పోతన వర్ణించిన భాగవతంలోని పద్యమిది. కృష్ణుడు మేఘమనుకునీ, వేణునాదం గర్జనమనుకునీ, నెమళ్లు భ్ర.....
శారదనీరదేందు ఘనసార పటీర మరాళ మల్లికా హార తుషార ఫేన రజతాచల కాశ ఫణీశ కుంద మం దార సుధాపయోధి సితతామర సామర వాహినీ శుభా కారత నొప్పు నిన్ను మదిఁ గానఁగ నెన్నడు గల్గు భారతీ భావం: తెల్లని కాంతులు వెల్లివిరిసే శరన్మేషు కందంబమూ, శారదచంద్రబింబమూ, పచ్చకర్పూరమూ, పటీరమూ, రాజహంసలు, జాజిచెండ్లూ, నీహారమూ, డిండీరమూ, వెండికొండా, రెల్లుపూలు, ఆదిశేషుడూ, మల్.....
WhatsApp